Corona en het gesundes Volksempfinden

Het kabinet volgt in de coronacrisis trouw de aanbevelingen op van het RIVM. Het loopt er slaafs achteraan, zeggen criticasters. Maar wat zouden Mark Rutte en zijn ministers anders moeten doen? Zij zijn geen virologen en hebben geen idee hoe ze de verspreiding van de ziekte  moeten indammen. Het advies van deskundigen opvolgen is simpelweg de enige oplossing. Daar komt bij dat zoiets als de corona-uitbraak zich nog nooit eerder heeft voorgedaan. Nou ja, de Spaanse griep kun je ermee vergelijken. Maar dat is meer dan honderd jaar geleden. (Toen bleef overheidsingrijpen overigens vrijwel uit, zodat er tientallen miljoenen doden vielen.)

Toch valt het niet mee altijd maar te doen wat het RIVM voorschrijft. Een paar maanden geleden zeiden Jaap van Dissel en zijn wetenschappers nog heel wat anders dan nu. Eind januari noemden ze de kans ‘klein’ dat het virus vanuit China  Nederland zou bereiken. Een maand later hielden ze de bevolking voor dat iemand zonder ziekteverschijnselen zich geen zorgen hoefde te maken. Begin maart zagen ze geen reden om grote evenementen te mijden of af te gelasten. Carnaval kon dan ook gewoon doorgaan. Een paar weken later piepten Van Dissel c.s. wel anders.

Het RIVM is voortdurend opgeschoven in zijn standpunten, en het kabinet hobbelde daar achteraan. Maar nogmaals: wat had het anders moeten doen?

Toch liet de regering af en toe ook haar oren hangen naar wat je het ‘gesundes Volksempfinden’ zou kunnen noemen. Aanvankelijk weigerde het bijvoorbeeld de scholen te sluiten omdat kinderen volgens de RIVM-adviezen vrijwel geen kans liepen corona te krijgen. Onder zware maatschappelijke  (en trouwens ook politieke) druk werd het onderwijs toch stilgelegd. Van Dissel en zijn deskundigen deden er het zwijgen toe.

Het is niet moeilijk te voorspellen dat het met de mondkapjes op dezelfde manier zal gaan. Volgens het RIVM bieden die voor de gewone burger slechts schijnzekerheid en hebben ze vooral een symbolisch karakter. Desondanks zijn er diverse landen (Oostenrijk, Duitsland, België, om er maar een paar te noemen) die het dragen ervan verplicht stellen of op zijn minst met klem adviseren. In die landen bestaan toch ook aan het RIVM verwante instituten? Zitten die er dan allemaal naast?

Misschien wel. Maar misschien handelen de genoemde landen ook alleen maar omdat de samenleving dat wil. Soms is de pressie zo groot dat er niet aan te ontkomen valt. Een handig politicus als Rutte weet wanneer het tijd is je nederlaag te accepteren.

Er is weinig fantasie nodig om te beredeneren dat het met de ‘intelligente lockdown’ ook zo zal gaan. Steeds meer mensen krijgen genoeg van de coronabeperkingen. Ze willen er op uit kunnen, naar strand of bos. Ze willen hun uitwonende kinderen weer thuis kunnen ontvangen of hun ouders in het verpleeghuis bezoeken. Ze willen naar een restaurant. Of naar de kroeg.

Een ander, zeker niet minder belangrijk aspect, is de enorme economische schade die het op slot gooien van de samenleving veroorzaakt. Hoe langer hoe meer bedrijven gaan failliet, hoe langer hoe meer mensen verliezen hun baan. Dat kan niet zo blijven doorgaan. Ooit moet het economisch leven weer opgestart worden.

Wanneer het zover is, is een kwestie van aanvoelen. Vast staat dat het sentiment van ‘we willen terug naar normaal’ zich zeker niet tot Nederland beperkt. Het aantal landen dat de teugels laat vieren groeit gestaag.

Ook hoor je steeds vaker de theorie dat ‘de dood nu eenmaal bij het leven hoort’. BN’ers spreken van 80-plussers voor wie je toch niet eeuwig de boel op slot kunt gooien. Of van ‘dor hout’, dat helaas maar gekapt moet worden. Vooralsnog is de reactie op deze geluiden er een van grote verontwaardiging, maar dat zal mogelijk niet altijd zo blijven.

Morgen gaat Rutte bekendmaken welke lockdown-maatregelen op 28 april kunnen verdwijnen. Veel zullen dat er waarschijnlijk nog niet zijn. De tijd is niet rijp om alle discipline al te laten varen. Maar over een maand? Er moeten zich wel heel dramatische ontwikkelingen voordoen wil alles nog lang zo blijven als het nu is.