Steun voor grote bedrijven én kleine man?

henk van lierop/achterkamertjes/kajsa ollongren

Het kabinet heeft 19 miljard euro uitgetrokken om noodverbanden te leggen voor het bedrijfsleven, dat de nadelen ondervindt van de coronacrisis. Het gaat daarbij om algemene maatregelen, die op korte termijn effect moeten sorteren.

Zo zijn kleine ondernemers aangenaam verrast door de snelheid waarmee de eerste salarissen van hun werknemers op hun rekening werden gestort door de overheid. Maar de noodzakelijke snelheid van handelen, zo liet minister Wouter Koolmees van Sociale Zaken weten, verdraagt zich niet met maatwerk. Hij zoekt omwille van de snelheid aansluiting op bestaande wetgeving en regelingen. En daardoor kan het toch gebeuren dat flexwerkers, seizoenarbeiders of mensen in de culturele sector tussen wal en schip vallen.

Ook bij andere steun van de overheid gaat het om algemene maatregelen. De hotelsite Booking.com maakt aanspraak op hulp, maar dat dit bedrijf met enorme winsten geld nodig heeft komt vooral omdat die winst rijkelijk werd uitgekeerd aan de aandeelhouders en de onderneming daardoor geen reserves heeft opgebouwd voor slechte tijden. Booking.com staat niet op zichzelf. Beleggers kopen via zogeheten investeringsmaatschappijen aandelen van ondernemingen op om die vervolgens leeg te zuigen door uitkering van dividend en het inkopen van uitstaande aandelen. Deze “sprinkhanen” hebben hun zakken gevuld en zien nu dat de overheid hun bezit overeind houdt.

Maatwerk ontbreekt ook bij de garanties van de overheid bij leverancierskrediet. Het kabinet sluit niet uit dat die garanties nou ook gaan gelden voor bedrijven die normaliter geen krediet zouden krijgen van leveranciers of bank, gewoon omdat ze niet genoeg vlees op de botten hebben, of misschien wel verliesgevend en niet levensvatbaar zijn.

Bij de steun van de overheid wordt niet alleen gekeken naar de bedrijven. In de Tweede Kamer wordt ook gekeken naar de consument. Wegvallen van koopkracht en afname  van consumentenvertrouwen zetten ook een rem op de economische groei. Voor de PVV reden om aan te dringen op het terugdraaien van de verhoging van BTW, een algemene maatregel die relatief eenvoudig en snel is in te voeren. De linkse oppositie bundelde de krachten om af te zien van de jaarlijkse huurverhoging in de sociale sector.

Dat laatste wijst minister Kasja Olongren resoluut van de hand. Stel je voor dat dit geld terecht komt bij huurders die nog goed in hun slappe was zitten en dit douceurtje helemaal niet nodig hebben! Nee, met de regeringspartijen vindt de bewindsvrouw dat gestreefd moet worden naar maatwerk, zodat het geld alleen gaat naar de mensen die het echt nodig hebben. “Veel huurders zullen denken: Heette ik maar KLM,” verzuchtte SP-Tweede Kamerlis Sandra Beckerman. De luchtvaarmaatschappij wordt nu met miljarden overeind gehouden en gaat ondertussen toch mensen op straat zetten.

De noodmaatregelen van het kabinet schuren met het gevoel van rechtvaardigheid, en dat zal ook premier Mark Rutte niet ontgaan. Het pakket van noodmaatregelen vergt wijzigingen van de begroting ofwel wetswijziging. Dat kan niet zonder meerderheid in de Tweede Kamer én in de Eerste Kamer. Het kabinet zal de steun nodig hebben van (een deel van) de linkse of de rechtse oppositie. Dus, wie weet, misschien zit er ook voor de huurders of de consumenten toch nog wat in het vat.