Pirouette?

henk van lierop/achterkamertjes/ruud koole

Het debat in de Tweede Kamer over het Europese handelsverdrag met Canada, CETA, stond in het teken van politiek gedraai. De ChristenUnie was in een vorige regeerperiode als oppositiepartij tegen het verdrag, maar nu de partij deel uitmaakt van de coalitie is die voor. Ook de PvdA maakte een draai, maar dan andersom, eerst voor en daarna tegen. Het handelsverdrag leek daarmee van de baan. Maar nu zou het zo maar kunnen dat de PvdA nog meer draait en een heuse pirouette maakt.

De sociaaldemocraten waren in het kabinet Rutte 2, met Lilianne Ploumen als verantwoordelijk minister en met de huidige partijleider, Lodewijk Asscher, als vicepremier de grote pleitbezorgers, zo niet wegbereiders, van CETA, maar  in de Tweede Kamer stemde de PvdA eerder dit jaar als oppositiepartij toch tegen het handelsverdrag.

De Tweede Kamer stemde toen in met het verdrag met alleen de regeringspartijen én VVD-dissident Van Haga voor. De hele oppositie, rechts en links, was tegen. Daardoor zou CETA het niet gaan halen in de Eerste Kamer, waar de coalitie 32 van de 75 zetels heeft, en dus niet de meerderheid van 38 zetels. Maar nou houdt PvdA-senator Ruud Koole toch nog de mogelijkheid open, dat hij voor CETA gaat stemmen. De PvdA heeft zes zetels in de Eerste Kamer, en zou dus de doorslag kunnen geven.

In ieder geval is het laatste woord hierover nog lang niet gezegd. Dinsdag was er in de Eerste Kamer een hoorzitting met deskundigen en organisaties over CETA. En volgende week is er nog een. Daarna moet het debat hierover nog gevoerd worden. Intussen ziet Ruud Koole dat minister Sigrid Kaag tegemoet wil komen aan zijn bezwaren.

Tijdens de eerste hoorzitting, dinsdag, bleek iedereen het erover eens dat Nederland als handelsnatie in deze barre tijden best wat meer vrije handel kan gebruiken en een meerderheid van de Eerste Kamer is niet principieel tegen vrijhandelsverdragen. De steen des aanstoots in het CETA-verdrag is dat het multinationals nog meer macht geeft dan ze nu al hebben. Ondernemingen die zich geschaad voelen in hun economische belangen, bijvoorbeeld door oneerlijke concurrentie als gevolg van staatssteun of het bevoordelen van ondernemingen uit het “eigen” land bij het gunnen van opdrachten, kunnen terecht bij een speciaal gerechtshof dat waakt over  hun belangen. Maar zo’n mogelijkheid bestaat niet voor organisaties die vinden dat multinationals zich niet houden aan regels rond milieu of rechten van werknemers. Voor de FNV is dat reden om zich fel tegen het verdrag te verzetten.

Maar Ruud Koole denkt dat er kansen zijn om maatschappelijke organisaties, zoals vakbonden en de milieubeweging, toch een rol te geven binnen het CETA-verdrag. Minister Kaag werkt samen met haar Franse collega aan een voorstel om het milieu zwaarder te laten wegen in het verdrag. Als landen zich niet houden aan normen rond milieu of werknemersrechten zouden ze bestraft kunnen worden met handelstarieven.

In tegenstelling tot de FNV is de werkgeversorganisatie VNO/NCW enthousiast voorstander van het verdrag. Vooruitlopend op het ondertekenen van het verdrag door de Tweede Kamer en de Eerste Kamer zijn handelsbelemmering tussen de Europese Unie en Canada al opgeheven en daar plukt Nederland de vruchten van. Als bezwaar tegen CETA wordt vaak aangevoerd dat boeren in Canada minder investeringen hoeven te doen om het milieu te sparen en dat zou leiden tot oneerlijke concurrentie met Nederlandse varkensboeren.

Toch toont ook de landbouworganisatie LTO zich een warm voorstander van CETA: “We geven het niet het cijfer 10, maar wel een 8 of een 9. De Nederlandse boeren zijn als grote exporteurs gebaat bij vrije handel en zien CETA zelfs als een voorbeeld voor meer verdragen. En, zeg nou zelf, als we geen verdrag kunnen sluiten met Canada, met welk land dan wel?”

De PvdA gaat nu de voors en tegens van CETA opnieuw afwegen, en kan zich daarbij afvragen wat de wereld er mee op schiet als Nederland het verdrag torpedeert. Kan Ruud Koole van een extra draai en fraaie pirouette maken?

FOTO: Ruud Koole tijdens hoorzitting van Eerste Kamer