De VVD is Rutte

peter van nuisenburg/vvd/mark rutte

Mark Rutte is de VVD en de VVD is Mark Rutte. Zoals het CDA ooit Ruud Lubbers was en de PvdA in een nog grijzer verleden Joop den Uyl (zie ook Fons Kockelmans’ boekrecensie over de ‘linkse drammer’).

Dat samenvallen van partij en leider is marketing technisch een groot voordeel. Iedereen kent de leider en dus de partij. Dat geldt des te meer als die leider de minister-president is. De partij hoeft alleen nog maar verkocht te worden als de partij van….Daar kan de concurrentie meestal niet tegenop.

De VVD heeft ook nog het geluk dat er geen enkele grotere partij deze troef heeft. Met uitzondering van de populisten, inderdaad. De PVV is Wilders en vice versa, en Baudet is Forum voor Democratie (FvD). Maar bij de min of meer gevestigde partijen doet niemand dat de liberalen na. Het CDA is niet Hugo de Jonge, de PvdA niet Lodewijk Asscher en D66 niet Siegried Kaag. Kan nog komen, natuurlijk. Maar ik zou er geen geld op zetten.

De VVD heeft in de laatste 50 jaar twee zulke gezichtsbepalende figuren gekend. De eerste was Hans Wiegel die van de VVD, ooit een verlengstuk van de Rotary en de tennis- en hockeyclub, een volkspartij maakte. De hete aardappel was en is er nog wel, net als die andere karikatuur, de blazer, maar bepaalt allang niet meer het beeld van de partij. Onder Wiegel ging ook de ‘gewone man’ in grote getale op de partij stemmen.

Na Wiegel kwam er een serie meer en minder verdienstelijke leiders maar met uitzondering van Ed Nijpels en Frits Bolkestein, verdwenen ze vrij snel en geruisloos naar de voetnoten. Hans Dijkstal, Joris Voorhoeve? Gaat er bij u een lichtje branden?

Rutte is het tweede grote VVD-icoon. Hij domineert de partij misschien nog wel meer dan destijds Wiegel. Hij is de eerste liberale premier in 100 jaar, doet dat inmiddels 10 jaar en als het mee- of tegenzit, al naar gelang uw politieke voorkeur, kan hij er na de Kamerverkiezingen van volgend jaar vermoedelijk nog een paar jaar aanplakken.

Het succes van de VDD is dus in de eerste plaats te danken aan deze leiders. Wiegel zette de koers uit die de partij onder Rutte op hoofdlijnen nog steeds volgt. Rechtser dan de pre-Wiegel-partij en met een neus voor thema’s die veel kiezers belangrijk vinden, van vroemvroem tot de onaantastbaarheid van de hypotheek-rente.

De kernwaarden zijn nog steeds liberaal, geen te grote overheid, vrij baan voor de ondernemer en in levenbeschouwlijke kwesties als abortus en euthanasie aan de kant van de vrije en autonome burger. De VVD blijft ook binnen de sociaal-democratische bandbreedte. Geen liberaal zal het in zijn hoofd halen de verzorgingsstaat te ontmantelen. De polder is ideologisch de zuidpunt van Scandinavië, de geboorteplaats van de moderne verzorgingstaat. Dat wordt in de VVD ook zo gezien, al mag het bij de voorzieningen soms wel een paar onsjes minder.

Een succesvolle partij is binnen haar kernwaarden gepast flexibel en pragmatisch. Er wordt zonder veel interne strijd afscheid genomen van standpunten die niet meer houdbaar blijken. Vroemvroem is een goed voorbeeld. En vermoedelijk zal met de onaantastbaarheid van de hypotheekrente hetzelfde gebeuren. Niet op stel en sprong, de kiezer krijgt de tijd om er aan te wennen, maar de regeling is in de huidige vorm niet te handhaven.

Aan de andere kant van de streep begrijpen ze ook dat thema’s die van oudsher niet erg VVD-erig waren, zoals de klimaatverandering, nu hoog op de agenda staan en ingepast moeten worden in het programma en het beleid. Rutte is nog geen Frans Timmermans maar intussen wel pleitbezorger van de green deal.

Als partijleider is Rutte de verpersoonlijking van die flexibiliteit. Hij kan in principe met iedereen regeren, misschien alleen niet met de jongens van DENK. Dat maakt hem ook tot een goed teamleider die een kabinet van partijen met grote onderlinge verschillen (wat heeft de VVD gemeen met de ChristenUnie?) en veel zwakke bewindslieden (Van Engelshoven (D66), Slob (CU), Bijleveld (CDA), Blok (VVD) en Schouten (CU)), zonder grote ongelukken bij elkaar weet te houden.

Een sterke leider heeft naast alle voordelen een groot nadeel. Het wordt een heksentoer om een geschikte opvolger te vinden. In de schaduw van de grote man of vrouw verdorren de kleinere kalibers. Het CDA had na Lubbers geen echte leider meer. Zelfs zijn grootste fans zullen Jan-Peter Balkenende ondanks vier naar hem vernoemde kabinetten daartoe niet willen rekenen. De PvdA had na Den Uyl mazzel met Wim Kok maar na Kok volgde een trieste reeks van mislukkingen met als dieptepunt Lodewijk Asscher. D66 moet maar hopen dat Kaag het gat na het vertrek van Alexander Pechtold kan vullen.

Rutte lijkt nu het eeuwige politieke leven te hebben, mede dankzij corona, maar ook hij stuit een keer op de grenzen van de houdbaarheid. En wie moet de liberalen dan leiden? Een kroonprinses, Edith Schippers, is al naar het bedrijfsleven vertrokken. De huidige kroonprins, Klaas Dijkhoff, geldt als de enige echte opvolger maar of hij de ambitie heeft om achter Rutte’s bureau in het Torentje te zitten is niet duidelijk. Hij hecht grote waarde aan zijn privé-leven en lijkt (nog) niet bereid om dat net als Rutte op te offeren voor de belangrijkste stoel in vak K. Andere serieuze gegadigden zouden momenteel niet voor de deur staan.

En zo blijft de VVD vooralsnog Mark Rutte en Mark Rutte de VVD. Als hij onder de tram komt, hebben de liberalen een, zacht uitgedrukt, enorm probleem.

(Dit is de eerste aflevering van een serie over politieke partijen).

6 reacties op ‘De VVD is Rutte

  1. De VVD. Echt een partij van: Voor het Volk, door het Volk, met het Volk samen strijdend voor Vrijheid voor het gehele Volk en dit fantasische, geweldige, gave land. Samen de Democratie verdedigend, dat is als en teer vaasje. Voor mij werkelijk onbegrijpelijk dat deze partij nog steeds niet er in geslaagd is om 150 Kamerzetels te veroveren.

    Like

    1. @Binjamin,
      Rutte is DE man die ons de transferunie insluist. Meneer Pinokkio’s neus is weer langer geworden want hij haalt zijn neus zelfs op voor het regeerakkoord. Daar hield hij Jetten van D66 laatst nog aan, omdat die voor euro- of coronabonds pleitte. “Dat kan niet Jetten, want dat staat in het regeerakkoord dat jij namens D66 ondertekend hebt,” zo zei hij. Geen gezamenlijke EU-schulden aangaan: dat staat er!!
      En nu ‘mister NO, NO, NO’ weer terug is uit Brussel is het:
      Yes voor gezamenlijke EU schulden…
      Yes zelfs voor EU-belastingheffing (waar de VVD al altijd helemaal tegen was)…
      Yes voor transfers van gratis geld (390 miljard) van Noord naar Zuid en Oost…
      Pinokkio zou er een loopneus van krijgen…
      Rutte trekt zijn neus op tegen het volk, het VVD- programma en het regeerakkoord…
      De man verdient het om celstraf te krijgen… Het IS een onvervalste oplichter.
      Geen premier van Nederland… Een katvanger en zetbaasje voor het tandem Merkel en Macron. Die voor de bühne nee speelt, maar ondertussen tegen alle, maar dan ook alle regels in, ons momenteel belazerd en heel Nederland tot EU-provincie degradeert, een soort koloniaal wingewest, voor Fransen en Italianen die respectievelijk nummer 3 en 4 op de wereldranglijst staan aan goudbezit.
      Met 62 jaar gaan ze met pensioen terwijl wij dankzij Rutte tot 67 (daarvoor door) zwoegen… Oplichterij loont. Corona is niet het ergste virus in zijn soort…
      Geef mij dan maar duizendmaal liever Wilders of Baudet.
      Dan weet ik tenminste wat ik aan de politiek heb.

      Like

  2. Rutte en Wilders zijn de besten.
    De rest komt er op flinke afstand achteraan.
    De rest van de VVD bewindslieden vind ik zeer onopvallend.
    Maar zo zie je maar er is bij iedere partij een herkenbaar gezicht nodig.
    Omtzigt vindt niet dat het om de poppetjes moet gaan, maar dat is toch nog steeds het geval!

    Like

  3. Nu lees ik dat het EU parlement de deal van de 27 regeringsleiders heeft afgewezen.
    https://www.rtlnieuws.nl/economie/artikel/5173112/europees-parlement-eu-rutte-rem-steunfonds-coronacrisis
    Dit wereldvreemde, corrupte EU-parlement moet zich goed realiseren dat nu er geen deal meer is, er ook geen geld komt voor coronasteun en dat ons land en de overige “vrekkige 4” hun veto kunnen en hopelijk zullen gebruiken. Er is unanieme steun van 27 lidstaten vereist volgens de regels en die komt er niet.
    69% van de Nederlanders is tegen leningen of giften zonder voorwaarden aan Z-EU; als Rutte nu toch bij het kruisje tekent, betekent dat het einde van zijn politieke loopbaan en een definitieve karakterisering als Piniocchio. PVV en FvD zullen er wel bij varen bij de verkiezingen.
    En realiseer je wel dat D66 en Groen Links met dit parlement van wereld-vreemden meestemmen. Niet op stemmen dus als je niet in een socialistische dictatuur wilt wonen.

    Like

  4. Ja, echt ’n grote leider hoor.
    Onder zijn toezicht en verantwoordelijkheid hebben er zich: In een partij,
    Nog nooit zoveel politieke schandalen voorgedaan!

    Als ik de naam hoor, dan moet ik altijd denken aan dat sprookje van:

    Al die hardwerkende Nederlandse
    jongeren die (g)een woning konden huren of kopen.

    Ja, ’n grote leider hoor! er word veel afgeleden dankzij hem.

    Like

Reacties zijn gesloten.